Trong những năm gần đây, STEM/STEAM trở thành xu hướng nổi bật trong giáo dục. Khi nhắc đến STEM, nhiều người nghĩ ngay đến robot, lập trình, các bộ kit công nghệ và những cuộc thi sôi động.
Nhưng liệu STEM có thực sự bắt đầu từ robot?
Chúng tôi cho rằng: Không. STEM không bắt đầu từ thiết bị.
STEM bắt đầu từ bài học.
STEM là phương pháp, không phải phong trào
STEM (Science – Technology – Engineering – Mathematics) là cách tổ chức dạy học giúp học sinh:
• Đặt câu hỏi từ thực tiễn
• Vận dụng kiến thức liên môn
• Thiết kế giải pháp
• Thử nghiệm và cải tiến
Robot có thể là một công cụ trong quá trình đó.
Nhưng nếu học sinh chỉ lắp ráp theo hướng dẫn có sẵn, hoặc lập trình theo mẫu, thì đó chưa phải là STEM đúng nghĩa.
STEM thực chất không phụ thuộc vào một bộ thiết bị cụ thể.
Vậy STEM chính khóa là gì?
STEM chính khóa là việc triển khai phương pháp STEM ngay trong chương trình học hiện hành.
- Không thêm môn học mới.
- Không tách khỏi sách giáo khoa.
- Không chỉ dừng ở hoạt động ngoại khóa.
Ví dụ: Trong bài học về áp suất, thay vì chỉ học công thức và làm bài tập, học sinh có thể được giao nhiệm vụ:
“Thiết kế một đôi giày giúp đi trên cát lún hiệu quả hơn.”
Khi đó, các em phải:
• Hiểu bản chất khoa học của áp suất
• Phân tích diện tích tiếp xúc
• Thử nghiệm mô hình
• So sánh kết quả
• Cải tiến giải pháp
Thiết bị không thay đổi.
Nhưng cách tổ chức bài học thay đổi.
Đó chính là STEM chính khóa.
Vì sao STEM phải gắn với chính khóa?
STEM chỉ bền vững khi:
• Gắn với nội dung chương trình
• Phù hợp thời lượng tiết học
• Có thể đánh giá năng lực học sinh
• Không phụ thuộc phong trào
Phong trào có thể giảm. Công nghệ có thể thay đổi. Nhưng bài học trong lớp học vẫn diễn ra mỗi ngày.
Nếu STEM không đi vào tiết học chính thức, nó sẽ mãi chỉ là hoạt động bên lề.
Robot có vai trò không?
Có.
Robot là công cụ hữu ích nếu:
• Được sử dụng để kiểm chứng ý tưởng
• Gắn với bài toán thực tế
• Học sinh hiểu nguyên lý vận hành
Nhưng robot không phải trung tâm của STEM. Trung tâm của STEM là tư duy giải quyết vấn đề.
Chúng tôi tin rằng STEM bền vững phải bắt đầu từ:
• Nền tảng khoa học thực nghiệm
• Phòng thí nghiệm được khai thác đúng cách
• Bài học được thiết kế theo quy trình kỹ thuật
• Giáo viên được hỗ trợ triển khai thực tế
STEM không phải cuộc thi. STEM là hành trình học tập lâu dài.
