Trong những năm gần đây, giáo dục STEM đã trở thành một trong những chiến lược quan trọng của Trung Quốc nhằm thúc đẩy đổi mới giáo dục, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong thời đại công nghệ số.
Theo tài liệu “Sự phát triển của giáo dục STEM tại Trung Quốc”, STEM bắt đầu được quan tâm từ lĩnh vực giáo dục khoa học – công nghệ từ năm 2001 và phát triển mạnh sau năm 2012. Đặc biệt, từ năm 2016, nhiều chính sách cấp quốc gia và địa phương đã được ban hành nhằm đưa STEM trở thành một phần quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông. Năm 2017, “Sách trắng Giáo dục STEM Trung Quốc” chính thức khẳng định STEM là định hướng phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế và đào tạo nhân tài của quốc gia.
Khác với phương pháp dạy học truyền thống thiên về lý thuyết và môn học riêng lẻ, giáo dục STEM tại Trung Quốc hướng tới việc tích hợp kiến thức liên ngành, tăng cường trải nghiệm thực tế và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Nhiều trường học đã triển khai các mô hình học tập theo dự án (Project-Based Learning), trong đó học sinh tham gia nghiên cứu, thiết kế và chế tạo sản phẩm thực tế bằng cách vận dụng kiến thức từ toán học, khoa học, công nghệ và kỹ thuật.
Một trong những mô hình tiêu biểu được nhắc tới là dự án “Trạm nghiên cứu khoa học sinh thái thông minh” tại Trường Trung học Zhongguancun Bắc Kinh. Dự án kéo dài 15 tuần, yêu cầu học sinh xây dựng mô hình trạm nghiên cứu sinh thái thông minh thông qua các bước từ khảo sát thực tế, lập kế hoạch, thiết kế kỹ thuật đến chế tạo mô hình bằng công nghệ như in 3D, cắt laser và lập trình điều khiển. Quá trình này giúp học sinh phát triển tư duy kỹ thuật, kỹ năng hợp tác, giao tiếp và khả năng biến ý tưởng thành sản phẩm thực tiễn.
Bên cạnh đó, nhiều trường học tại Thượng Hải cũng triển khai các chủ đề STEM đa dạng như năng lượng gió, robot, xử lý nước thải, mật mã học hay hóa học ứng dụng. Các hoạt động này góp phần tăng sự hứng thú học tập, nâng cao khả năng nghiên cứu và cải thiện sự tự tin của học sinh.
Tuy nhiên, tài liệu cũng chỉ ra rằng giáo dục STEM tại Trung Quốc vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức như thiếu chương trình chuẩn hóa, thiếu hệ thống đánh giá thống nhất và đặc biệt là thiếu đội ngũ giáo viên có năng lực triển khai STEM theo hướng liên ngành. Để giải quyết vấn đề này, Trung Quốc đã triển khai “Kế hoạch hành động đổi mới giáo dục STEM 2029” với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái STEM toàn diện, phát triển trường thí điểm, đào tạo giáo viên STEM và thúc đẩy đổi mới giáo dục trên quy mô quốc gia.
Có thể thấy, giáo dục STEM tại Trung Quốc không chỉ dừng ở việc đổi mới phương pháp dạy học mà còn được xem như một chiến lược dài hạn nhằm phát triển năng lực sáng tạo, nghiên cứu khoa học và kỹ năng công nghệ cho thế hệ tương lai.
